Việt Nam điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược: Tập trung “đúng bài toán” để thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Việc điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược của Việt Nam được thực hiện dựa trên những thay đổi từ thực tiễn phát triển, với mục tiêu trực tiếp là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức “hai con số”. Thông tin này được ông Hoàng Anh Tú – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ – chia sẻ tại họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Theo đó, Bộ được giao chủ trì, phối hợp cùng nhiều bộ ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ và ngành thiết yếu, để rà soát, cập nhật và bổ sung danh mục công nghệ chiến lược hiện hành.

Trước đó, danh mục được ban hành theo Quyết định 1131 vào tháng 6/2025, bao gồm 11 nhóm công nghệ và 35 sản phẩm chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ mới nổi có ảnh hưởng lớn đến kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng.

Tuy nhiên, trong lần điều chỉnh này, mục tiêu được xác định rõ hơn: tập trung vào những công nghệ và sản phẩm có khả năng tạo tác động trực tiếp đến tăng trưởng GDP, nâng cao năng suất và chất lượng. Điều này đòi hỏi phải lựa chọn đúng những công nghệ “thực sự chiến lược” – tức là Việt Nam vừa có nhu cầu, vừa có khả năng phát triển.

Một điểm thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận là chuyển từ tư duy “bắt đầu từ công nghệ” sang “bắt đầu từ bài toán”. Cụ thể, cơ quan quản lý sẽ xác định các vấn đề lớn, cấp thiết trong từng ngành, lĩnh vực – những điểm nghẽn nếu được giải quyết sẽ tạo ra tác động rõ ràng và có thể đo lường.

Từ các bài toán này, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả được thiết lập, đồng thời tiến hành phân tích chuỗi giá trị của từng ngành để xác định khâu tạo ra giá trị cao nhất. Trên cơ sở đó, các sản phẩm công nghệ và công nghệ lõi cần ưu tiên đầu tư sẽ được lựa chọn.

Cách tiếp cận này đã được áp dụng trong các ngành có đóng góp lớn cho nền kinh tế như dệt may, da giày, nông – lâm – thủy sản và chế biến gỗ. Thay vì đầu tư dàn trải, việc phân tích theo từng khâu trong chuỗi giá trị – từ nguyên liệu, sản xuất đến hoàn thiện – giúp xác định rõ đâu là điểm cần tập trung để tạo hiệu quả nhanh và bền vững.

Ví dụ, trong ngành dệt may và da giày, chuỗi giá trị kéo dài từ nguyên liệu đến gia công và hoàn thiện sản phẩm. Việt Nam cần xác định những khâu có thể làm chủ trong ngắn hạn để tạo tác động nhanh, đồng thời xây dựng lộ trình dài hạn cho các công nghệ phức tạp hơn.

Theo ông Hoàng Anh Tú, việc làm chủ công nghệ không thể diễn ra trong thời gian ngắn, bởi nhiều công nghệ cốt lõi vẫn do doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ. Do đó, danh mục công nghệ chiến lược được chia thành hai nhóm: nhóm có thể làm chủ sớm để tạo hiệu quả nhanh, và nhóm công nghệ nền tảng cần đầu tư dài hạn.

Quá trình xây dựng danh mục mới có sự tham gia của nhiều bộ, ngành. Các đề xuất được tổng hợp, báo cáo lên Ban Chỉ đạo Trung ương và Chính phủ để xem xét, điều chỉnh.

Thực tế cho thấy, năng lực làm chủ công nghệ của Việt Nam đang có những bước tiến đáng kể. Theo báo cáo gần đây, một số doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu làm chủ công nghệ lõi và phát triển các sản phẩm chiến lược.

Cụ thể, trong lĩnh vực AI camera, doanh nghiệp Việt đã làm chủ khoảng 65% công nghệ lõi với tỷ lệ nội địa hóa trên 50%. Ở lĩnh vực 5G, có đơn vị đạt mức làm chủ tới 85% công nghệ lõi và sẵn sàng thương mại hóa. Với UAV, tỷ lệ làm chủ công nghệ đã vượt 70%. Ngoài ra, trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nhiều doanh nghiệp đang phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt dựa trên nền tảng mở.

Những kết quả này cho thấy Việt Nam đang từng bước nâng cao năng lực công nghệ, tạo nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả danh mục công nghệ chiến lược trong giai đoạn mới.

Nguồn: Lý do Việt Nam điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược